شاد روان علی حاتمی
این روزها که سخن از بزرگترین رویداد سینمایی ایران جشنواره ی فیلم فجر به میان آمده،،به جا دیدم
از نام ماندگار سینمای ایران شادروان علی حاتمی یاد کنم.در هر زمان و در هر سنی به فیلمهای علی
حاتمی نگاه کرد، با آموخته ها و نکته های نوینی روبه رو شدم.فیلم هایی که شاید ده ها بار دیده باشم.
او کارگردانی است بی جایگزین که یادش همواره در میان اهل سینما و هنر زنده خواهد ماند.به راستی
که هر کدام از کارهای او نیاز به یک نوشته ی جدا داره . در این نوشته نگاهی داریم به سال شمار
زندگی او با به کاربردن کتاب علی حاتمی از عباس بهارلو:
علی حاتمی در خیابان شاپور تهران کوچه ی اردیبهشت زاده شد.(همان جایی که رضا خوشنویس هزار
دستان در زیر سه پایه و داغ به نام محل زندگی اش به به مستنطق شش انگشتی بروز می دهد).او پیوند
نزدیکی با زمانه ی کودکی خود داشت تا اندازه ای که همه زندگی خود را بازتاب زمانه ی کودکی می داند:
«ممکن است یک نفر در خانه ی آدم باشد قصه بگوید،مانند مادربزرگ. خط مشی هر کس در کودکی
معلوم می شود.این موضوع درباره ی من بیشتر صدق می کند،چون در کارم دنبال قصه های قدیمی
می روم،و قصه خود به خود آدم را به دنیای با صفای کودکی می برد؛مسایل قدیمی شاخص مشهودی
در کارهای من است،که تاثّر از کودکی و زمان قدیم من دارد.»
در هشت سالگی ناگهان بیمار شد و او را نزد یکی از بستگان مادرش بردند که پزشکی با اصل و
نسب وهماهنگ با فرهنگ قاجاری بود.زمانی نزد آن پزشک ماند،در خانه ای که انگاری پیرو کاخ
گلستان بود،تا این که بیماری اش درمان شد.ماندگاری وی در آن خانه و نشست برخاست و رفت آمد
با کسانی که بر پایه ی فرهنگ خانواده های قاجاری رفتار می کردند،دست آوردش آشنایی با آن فرهنگ
و بازتاب همان فرهنگ در فیلم های آینده اش شد.سال شمار زندگی او:
۱۳۲۳:زاده شده در خیابان شاپور تهران کوچه ی اردیبهشت.
۱۳۴۳:درونشد به دانشگاه هنرهای درامانیک،و شرکت در کلاسهای نمایش نامه نویسی دکتر مهدی
نامدار.
۱۳۴۴:نوشتن نمایش نامه ی دیب(دیو) و روی پرده بردن آن در اردیبهشت با بازی کودکان موسسه ی
آموزش فرهنگ آرزو در تالار نمایش هنرهای دراماتیک.نوشتن نمایش نامه های خاتون خورشید باف یا
دختر نارنج و ترنج(در هفت پرده)چهل گیس،خاتون و شهر آفتاب و مهتاب و قصه ی حریر و مردی
ماهیگیر.ساختن آگهی های بازرگانی.
۱۳۴۵:نوشتن نمایش نامه ی مدرن آدم و حوا یا برج زهر مار.استخدام در واحد فیلم نامه نویسی
تلویزیون ملی ایران.
۱۳۴۶ :نوشتن نخستین فیلم نامه با نام حماسه ی عشقی شب جمعه،که هژیر داریوش آن با برای
تلویزیون ملی ایران می سازد.ساختن نخستین مجموعه ی تلویزیونی با نام جنگل آشپزی(با هم کاری
جواد طاهری)نوشتن چند فیلمنامه باری مجموعه ی تلویزیونی سرکار استوار و همکاری با برنامه ی تلویزیون روستا.
۱۳۴۷:دل زدگی از ساخت آگهی های بازرگانی.
۱۳۴۸:آماده سازی فیلم رقص و آوازدار حسن کچل به شیوه ی رِنگی(ایستمن کالر)در سازمان
سینمایی پیام و با بازی پرویز صیاد، کتایون صدق، صادق بهرامی، یدالله شیر اندامی، نادره(حمیده
خیر آبادی) و حسن خیاط باشی.
۱۳۴۹:نمایش فیلم حسن کچل در یک فروردین ماه در سینماهای تهران که یکی از فیلم های پر فروش
نوروزی شد.
نوشتن فیلم نامه ی مکتب خورشید که ساخته نشد.کارگردانی فیلم طوقی با بازی بهروز وثوقی ناصر
ملک مطیع آفرین و شهرزاد.طوقی در بیست و سوم مهر به نمایش در گروه سینماهای مولن روژ به
نمایش در می آید و با یک میلیون و هفت صد هزار تومان رده ی نخست را به دست می آورد.
۱۳۵۰:کارگردانی فیلم رقص و آواز دار بابا شمل،به شیوه ی رنگی،با بازی شادروان محمد علی
فردین، ناصر ملک مطیع، فروزان و ثریا بهشتی که در نمایش سیزدهم مهر ماه در گروه کاپری با
شکست تجاری روبه رو شد.برای رهایی از این شکست فیلم قلندر را با بازی ناصر ملک مطیعی،
فروزان و بهمن مفید می سازد.کوشش و آماده سازی فیلم مترسک با سرمایه ی محمد علی فردین و
بازی محمد علی کشاورز داوود رشیدی و زری خوشکام به شوند
درگیری میان بازیگران و تهیه کننده پس از فیلم برداری چند صحنه در شمال کشور بی پایان ماند.
۱۳۵۱:نمایش قلندر در سی ام فروردین در گروه سینماهای نیاگارا که در فروش پیروز نمی شود.
پیوند زناشویی(ازدواج)با زری خوشکام.کارگردانی فیلم خواستگار با سرمایه ی پرویز صیاد با بازی
صیاد خوشکام نوذر آزادی صادق بهرامی رضا کرم رضایی و عنایت بخشی.نمایش خواستگار.
کارگردانی فیلم تاریخی ستارخان با بازی علی نصیریان عزت الله انتظامی پرویز صیاد جلال پیشواییان
و محممد علی سپانلو که سوم اسفند در سینمای های آسیا به نمایش در می آید..
۱۳۵۲:زاد روز تنها فرزندش لیلا حاتمی.همکاری با شبکه ی یک تلویزیون ملی برای ساختن مثنوی
معنوی.
۱۳۵۳:مجموعه ی مثنوی معنوی در شش بخش از دوم فروردین در شبکه ی یک تلویزیون ملی ایران
نمایش داده شد.در این مجموعه جمشید مشایخی، آتش خیّر،سعید امیر سلیمانی،عباس مغفوریان،بهروز
بهنژاد،و نمایش آن از یک تا هفت فروردین.ساخت مجموعه ی تلویزیونی سیزده بخشی سلطان صاحبقران با
بازی جمشید مشایخی،زری خوشکام،پرویز فنی زاده،ایرن،سعید نیک پور،ناصر ملک مطیعی و
جهانگیر فروهر.
۱۳۵۴:نخستین نمایش سلطان صاحبقران در پانزدهم آبان ماه در برنامه ی دوم تلویزیون ملی ایران
که پسین تر به نام تلویزیون 2 شناخته شد.
۱۳۵۵:آماده ساختن مجموعه تلویزیونی جاده ابریشم(هزار دستان)، که به شوند بلند پروازی های
حاتمی در ساخت یک شهرک سینمایی دچار دیرکرد شد.
۱۳۵۷:کوشش برای ساختن مجموعه ی جاده ی ابریشم(هزار دستان) و شهرک سینمایی به یاری
طراحان ایتالیایی و ایرانی.جانی کورنتا از ایتالیا و ولی الله خان خاکدان از ایران در ساختن این
شهرک نقش داشتند.با آغاز انقلاب این کار را نگه داشته شد.
۱۳۵۸:آغاز به کار گروه سازنده ی مجموعه ی جاده ابریشم که با نام هزار دستان ادامه می یابد.
۱۳۵۹:کار هزار دستان با دیرکردهای بلند و کوتاه پیش می روند.
۱۳۶۰:نگه داشته چند باره ی هزار دستان.
۱۳۶۱:ساخت فیلم حاجی واشنگتن برای آن که گروه سازنده ی هزار دستان جدا نشوند.هم گروه
هایی مانند:عزت الله انتظامی،مهرداد فخیمی(مدیر فیلم برداری)اتللو فاوا(چهره پرداز)و دیگران از هم
جدا نشوند.نخستین نمایش حاجی واشنگتن در جشنواره ی فیلم فجر و توقیف بلند زمان آن.
۱۳۶۲:ساخت فیلم کمال الملک با همان هوده؛با بازی جمشید مشایخی عزت الله انتظامی علی
نصیریان محمد علی کشاورز، داوود رشیدی،پرویز پور حسینی،هوشنگ بهشتی و سروش خلیلی.
۱۳۶۳:نمایش فیلم کمال الملک در بهمن ماه در سینماهای تهران .کارگردانی فیلم جعفر خان از
فرنگ برگشته با بازی عزت الله انتظامی،حسین سرشار،رضا ارحام صدر،و محمد علی کشاورز.توقیف
بلند زمان فیلم.
۱۳۶۴:از سرگیری آماده سازی هزار دستان و فیلم برداری هزار دستان.
۱۳۶۶:کوشش علی عباسی،تهیه کننده ی جعفر خان از فرنگ برگشته برای نمایش فیلم.حاتمی زیر
بار سانسور فیلم نمی رود و محمد متوسلانی فیلم را برای نمایش در هفدهمین جشنواره ی فیلم فجر
آماده می کند.
۱۳۶۷:نمایش هزار دستان در پانزده بخش از شبکه ی یک سیما .
۱۳۶۸:کارگردانی فیلم مادر با بازی رقیه چخر آزاد،فریماه فرجامی،محمد علی کشاورز،امین تارخ،
اکبر عبدی،حمید جبلی و جمشید هاشم پور.
۱۳۶۹:نمایش فیلم مادر در چهاردهم مرداد.
۱۳۷۰:کارگردانی فیلم دلشدگان با بازی فرامرز صدیقی،امین تارخ،اکبر عبدی،جلال مقدم،سعید
پور صمیمی،لیلا حاتمی،فتحعلی اویسی و جمشید هاشم پور.
۱۳۷۱:نمایش فیلم دلشدگان در شانزدهم آبان و نوشتن فیلم نامه ی ملکه ی برفی که ساخت آن با
مانع روبه رو می شود.
۱۳۷۲:پژوهش و نوشتن فیلمنامه ی آخرین پیامبر.
۱۳۷۴:پژوهش و نوشتن فیلنامه ی جهان پهلوان تختی.اوج گرفتن بیماری سرطان و رفتن به
انگلستان برای درمان.
۱۳۷۵:کوشش برای ساختن فیلم تختی در اوج بیماری با بازی عزت الله انتظامی افسانه بایگان و خسرو
نظافت دوست.در گذشت او در چهاردهم آذر ماه و مراسم خاک سپاری وی.
با کدامیک از کارهای شادروان حاتمی پیوند بیشتری دارید؟